Eyjafjörður

Eyjafjörður er einn lengsti og fegursti fjörður Norðurlands og liggur nær miðju landsins. Fjörðurinn er um 60 kílómetra langur frá mynni að botni og er umlukinn háum fjöllum sem setja sterkan svip á landslagið. Nafn sitt dregur Eyjafjörður af Hrísey, sem liggur á miðjum firðinum og hefur lengi verið mikilvæg byggð í héraðinu.

Mesta breidd Eyjafjarðar er um 25 kílómetrar milli Sigluness og Gjögurtár við mynni fjarðarins, en yfirleitt er hann mun mjórri, oft á bilinu 6–10 kílómetrar á breidd. Vestan megin ganga minni firðir út úr Eyjafirði, þar á meðal Ólafsfjörður og Héðinsfjörður, sem tengjast fjallgarði Tröllaskaga.

Fjörðurinn er umkringdur fjöllum beggja vegna, þó þau séu almennt hærri vestan megin. Ytri hluti Eyjafjarðar einkennist af bröttum hlíðum og litlu undirlendi, en þegar sunnar dregur breikkar láglendið, sérstaklega vestan megin, og þar myndast eitt gróðursælasta landbúnaðarsvæði landsins.

Nokkrir dalir ganga inn frá Eyjafirði. Vestan megin eru meðal annars Svarfaðardalur, Hörgárdalur og Þorvaldsdalur, en austan megin er Dalsmynni. Stærsti dalurinn sem liggur beint inn af firðinum ber einnig nafnið Eyjafjörður og er hann bæði breiður og langur, með þéttbýlasta og ræktunarhæfasta sveitalandslagi á Norðurlandi.

Fjölmargar ár renna til sjávar í Eyjafjörð. Þeirra stærstar eru Eyjafjarðará, Fnjóská og Hörgá, auk Svarfaðardalsár. Árnar hafa mótað landslagið í gegnum aldir og skapað frjósöm svæði til landbúnaðar og búsetu.

Eyjafjarðarsvæðið er næstfjölmennasta landsvæði Íslands á eftir höfuðborgarsvæðinu. Langstærsti bærinn við fjörðinn er Akureyri, en önnur þorp og byggðarlög við Eyjafjörð eru meðal annars Dalvík, Hrísey, Árskógssandur, Hauganes, Hjalteyri, Svalbarðseyri og Grenivík.

Grunnatvinnuvegir svæðisins eru sjávarútvegur og landbúnaður, en Akureyri gegnir einnig hlutverki öflugrar þjónustu- og menningarmiðstöðvar fyrir allt Norðurland. Eyjafjörður sameinar þannig fjölbreytta náttúru, langa byggðasögu og öflugt samfélag í einum fegursta firði landsins.

Heimild: Sjá hér
Mynd: Jón Ingi